تبیین حقیقت نماز و تأثیر قوا و افعال نفس انسان بر آن، از دیدگاه ابن‌سینا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌پژوه ارشد کلام اسلامی، از کشور پاکستان، مجتمع آموزش عالی بنت الهدی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران.

2 استادیار گروه کلام اسلامی، مجتمع آموزش عالی بنت الهدی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران.

چکیده

در عصر حاضر، پیچیدگی‌های زندگی مدرن، کیفیت ارتباط انسان با خدا را تحت تأثیر قرار داده است. انسان با وجود آسایش‌های بسیار مادی بازهم تلاش می‌کند به گونه‌ای این نیاز معنوی را برطرف کند؛ زیرا این نیاز اصلی انسان است که به‌طور فطری به آن تمایل دارد. ابن‌سینا فیلسوف و نابغه و نویسنده‌ای پرکار است که در بیشتر آثار خود به تبیین انسان و ابعاد وجودی او پرداخته است. وی آثاری نیز درباره تفسیر قرآن، ذکر، دعا، عبادت به ویژه نماز دارد. پژوهش حاضر به‌روش توصیفی- تحلیلی و با هدف بررسی دیدگاه ابن‌سینا درباره حقیقت نماز و تأثیر قوا و افعال نفس انسان بر آن انجام شد. یافته‌ها نشان می‌دهد، ابن‌سینا حقیقت نماز را به معرفت حق‌تعالی تفسیر می‌کند و آن را به ظاهری و باطنی تقسیم می‌نماید. قوای نباتی با تأمین سلامت جسمانی در نماز ظاهری تأثیر مستقیم دارد و وسیله‌ای برای نماز باطنی است. قوای حیوانی با کنترل مدرکات حسی و خیالی و وهمی انسان نسبت به جهان و خدا و کنترل قوای محرکه، به نماز عمق می‌بخشد. قوای انسانی نیز با ادراک معانی باطنی اذکار و اتصال به عقل فعال، نماز را به بالا‌ترین مرتبه ارتقا می‌دهد.
 

کلیدواژه‌ها


  1. * قرآن کریم (1380). مترجم: مکارم شیرازی، ناصر. تهران: دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی.

    1. ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1385). النجات (الهیات). شرح و ترجمه: یثربی، یحیی. قم: بوستان کتاب.
    2. ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1386). الاشارات و التنبیهات؛ نمط هفتم اشارات. مترجم: بهشتی، احمد. قم: بوستان کتاب.
    3. ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1387). الاشارات و التنبیهات؛ نمط سوم. مترجم: سعادت مصطفوی، حسن. تهران: نشر دانشگاه امام صادق (ع).
    4. ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1387). النفس من الشفاء. مترجم: نائیجی، محمدحسین. قم: مرکز انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
    5. ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1392). الاشارات و التنبیهات.ترجمه و شرح: ملک‌شاهی، حسن. تهران: انتشارات سروش.
    6. ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1400هـ.ق). مجموعه رسائل. قم: انتشارات بیدار.
    7. انصاری، توران (بی‌تا). ترجمه و توضیح دو رساله از ابن‌سینا: (دفع اندوه و نگرانی از مرگ؛ حقیقت نماز و فایده آن. بی‌جا: بی‌نا.
    8. حائری مازندرانی، محمدصالح (1364). حکمت بوعلی سینا« حکمت نظری»، مصحح: فضائلی، حسن. تهران: نشر علمی.
    9. درّی، ضیاء الدین (بی‌تا). ترجمه و شرح مجموعه رسائل ابن سینا. تهران: مرکزی.
    10. شه‌گلی، احمد (1392). تأثیر مبانی فلسفی و جهان‌بینی ابن‌سینا بر طب سینوی، فصلنامه روش‌شناسی علوم انسانی، 19(74)، 122- 151.
    11. طاهری، محمود (1392). ترجمه هفده رساله؛ مجموعه رسائل شیخ الرئیس ابن‌سینا. قم: انتشارات آیت اشراق.
    12. مازندرانی، محمدصالح بن احمد (1382هـ.ق). شرح الکافی- الأصول و الروضة. تهران: المکتبة الاسلامیة للنشر و التوزیع.
    13. مجلسی، محمدباقر (1403هـ.ق). بحارالانوار. محقق و مصحح: جمعی از محققان. بیروت: نشر دار إحیاء التراث العربی.
    14. ممدوحی، حسن (1391). راز نماز: ترجمه و شرح رساله ماهیة الصلاة ابن سینا. تهران: نشر ادیان.