دکتری کلام اسلامی، از کشور افغانستان، مجتمع آموزش عالی بنتالهدی، جامعهالمصطفی العالمیه، قم، ایران.
چکیده
پژوهش حاضر با هدف تحلیل انگیزههای ایمانوئل کانت در پرداختن به الهیات اخلاقی و تبیین نقش آن در اثبات وجود خدا تدوین شده است. وی با تأکید بر انگیزههای اخلاقی و فلسفی، الهیات اخلاقی خاصی را جایگزین براهین سنتی اثبات خدا ارائه کرد. در پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی، افزون بر بررسی عوامل فلسفی و اخلاقی، تبیین و تحلیل دقیق ارتباط میان الهیات اخلاقی و نظام اخلاقی کانت ارائه شد. یافتههای تحقیق حاکی از آن است که اگرچه کانت با نقد الهیات طبیعی و متافیزیکی و با تلفیق اخلاق و دین، چارچوبی عقلانی برای پاسخگویی به نیازهای عملی بشر طرح ریزی کرد، مسئله وجود خدا از طریق «برهان اخلاقی» به استدلالی عقیم و ناموجه منجر شد بهطوریکه میتوان دیدگاه او را با توجه به مبانی خود وی، مخدوش نشان داد. در نتیجه مفهومی که کانت از خداوند تداعی میکند، تصوری بیش نیست. البته تا حدی مفهوم غیر عینی و صرفاً تصوری از خداوند در ذهن تداعی میشود. باتوجه به اینکه مفاهیم عقلی ـ بهویژه خداوند ـ در عقل عملی بینیاز از زمان و مکان تصور شده است، هیچ نوع حکایتی نسبت به جهان خارج نداشته و هیچ معنایی در ارتباط با متن واقع تحمل نمیکند. ازاینرو، الزامی که بین احکام اخلاقی با اذعان به خداوند و اراده انسان و مانند آن است، فقط ارزش اخلاقی داشته و راهی به جهان واقع نمیگشاید.
قنبری، حسن (۱۳۸۸). دین و اخلاق در نگاه هانس کونگ. قم: دانشگاه ادیان و مذاهب.
کاپلستون، فریدریک (۱۳۸۰). تاریخ فلسفه: از ولف تا کانت. مترجم: سعادت، اسماعیل.، و بزرگمهر، منوچهر. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی سروش.
کانت، ایمانوئل (۱۳۷۰). تمهیدات؛ مقدمه بر هر ما بعد الطبیعه که به عنوان علم عرضه میشود. مترجم: حداد عادل، غلامعلی. تهران: نشر مرکز دانشگاهی.
کانت، ایمانوئل (۱۳۷۸). درسهای فلسفه اخلاق. مترجم: صانعی درهبیدی، منوچهر. تهران: نقش و نگار.
کانت، ایمانوئل (۱۳۸۸). دین در محدوده عقل تنها. مترجم: صانعی، منوچهر. تهران: نقش و نگار.
کرم، یوسف (۱۳۷۵). فلسفه کانت. مترجم: محمدرضایی، محمد. قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
محمدرضایی، محمد (۱۳۸۳). الاهیات فلسفی. قم: بوستان کتاب.
مگی، برایان (۱۳۸۸). داستان فلسفه. مترجم: صالحی علامه، مانی. تهران: کتاب آمه.
یوئینگ ا. سی (۱۳۸۸). شرحی کوتاه بر نقد عقل محض. مترجم: سعادت خمسه، اسماعیل. تهران: هرمس.
Eliade, M. (1995). The Encyclopedia of Religion. Macmillan & New York: Library press.
Kant, I. (1960). Religion Within the limits of Reason Alone. Trans: Theodor M. Green 2 Hoyt G. Gudson.New York: Herper & Brothers.
Kant, I. (1998). Critique of Pure Reason. Trans: Paul Guyer and Allen W. Wood. Cambridge: University Press.
Kant, I. (2004). Prolegomena to any future Metaphysics That Will Be Able to Come Formard as Science With Selections from the Critique of Pure Reason. Tran: Gary Hatfild. Cambridge: University press.
Kant, I. (2007). Critique of Judgement. Tran: James Creed Meredith. Oxford: University press.
Kant, Immanuel. (1788). Critique of Practical Reason. Tran: Thomas Kingsmill Abbott.
)