دانشپژوه دکتری جریانهای معاصر کلامی معاصر در جهان اسلام، از کشور افغانستان، مجتمع آموزش عالی بنتالهدی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران.
چکیده
اومانیسم درجایگاه یکنظام فکری، در طول تاریخ با تأکید بر تواناییهای انسانی و نفی قدرتهای ماوراءالطبیعی، زمینهساز تحولات عمده در جامعه بشری شده است. این تفکر که در دوران رنسانس به اوج خود رسید، با بازگشت به ارزشهای تمدن باستانی و بازتعریف نقش انسان در جهان، محوریت انسان و نفی خدا و متافیزیک را مورد تأکید قرار داد. در قرن بیستم، فجایع انسانی مانند جنگهای جهانی، انتقاداتی جدی به اومانیسم وارد کرد. بااینحال، معنویتهای نوین که از دهههای اخیر رواج یافتهاند، تلاش کردند تا با ترکیب ارزشهای اومانیستی و نیازهای معنوی انسان معاصر، جایگاه جدیدی برای انسان تعریف کنند و با تأکید بر مفاهیمی نظیر خدای درون، قانون جذب و رهایی فردی، او را در جایگاه خداوندی و خالقیت قرار دهند. در مقاله حاضر با تحلیل تاریخی و تطبیقی اومانیسم و معنویتهای نوین، تأثیر اومانیسم در اصول اساسی این معنویتها بررسی شد. نتایج نشان داد که این معنویتها بر پایه اومانیسم و در سایه نظام لیبرال سرمایهداری بهسرعت گسترش مییابند تا با ایجاد یکدین جهانی با استفاده از مفاهیم دینهای اصیل و تطبیق دادن اصول خود بر این دینها، نظام سلطه سرمایهداری را در جهان تثبیت کنند.
احمدی، روح الله.، و ایزدی، جهانبخش (1402). آسیبشناسی هویتی عرفانهای نوظهور. نشریه مطالعات بینرشتهای دانش راهبردی، 13(50)، 171- 195.
حسینپور، رسول (1395). تولید و عرضه معنویت در بازار مصرف سرمایهداری. نشریه نقد و نظر، 21(3)، 30- 57.
دورانت، ویلیام جیمز (1367). تاریخ تمدن. مترجمان: تقیزاده، صفدر.، و ابوطالب صارمی. تهران: سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی.
سلطانی، محمدباقر (1399). انسان گرایی و چالشهای آن در جامعه مسلمان. تهران:انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
سوزوکی، ب.ل (1380). راه بودا. مترجم: پاشایی، علی. تهران: نشر نگاه معاصر.
طالبیدارابی، باقر (1394). امام غایب و فرقههای کاذب دین و تغییر اجتماعی؛ الگویی جامعهشناختی در تبیین بحران فرقهگرایی در جهان معاصر. نشریه مشرق موعود، 9(35)، 131-158.
طباطبایی، سید محمدحسین. (۱۳۷۹). انسانمحوری در اسلام و غرب. قم: انتشارات دارالعلم.
فراهانی، عباس (1395). عرفانهای کاذب و کاهش نقش دین در زندگی. بهمن 1403. http://pajoohe.ir
مرتضویمقدم، علی. (۱۳۹۵). فلسفه مدرن و چالشهای آن با دین. تهران: انتشارات صراط.
مزروعی، سید محمدمهدی. (۱۴۰۲). انسانمحوری در معنویتهای نوین (اُشو، اُشُوِیسم، نیوایج)، و نقد آن از منظر کلام اسلامی. فصلنامه مطالعات کلام اسلامی، 23(89)، ۱۲۹–۱۵۸.
مزروعی، علیرضا (1389 ). دین و اندیشه، ماهیت نومعنویتگرایی و عرفانهای نوظهور. روزنامه کیهان، شماره 19627، ص 6.
)