بررسی دیدگاه داعش درباره توحید الوهی و ربوبی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش پژوه کارشناسی ارشد کلام اسلامی، از کشور افغانستان، مجتمع آموزش عالی بنتالهدی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران.

2 مربی گروه کلام اسلامی، مجتمع آموزش عالی بنت‌الهدی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران.

چکیده

داعش، یک‌گروه تکفیری است که با قرائت افراطی از اسلام، با هدف ایجاد دولتی خشونت‌مدار، تفسیر خاصی از توحید ارائه می‌دهد. آنان با تأکید بر توحید ربوبی و الوهی، بسیاری از اعمال مسلمانان مانند توسل، شفاعت‌خواهی، ذبح برای غیرخدا و تبرک جستن به اولیا و اماکن مقدس را شرک می‌دانند. این گروه با استناد به فتاوی شورای شریعت خود که برداشتی وهابی-تکفیری از اسلام است، هرگونه درخواست کمک یا مدیریت از غیرخدا را نفی می‌کنند. در پژوهش حاضر، با روش توصیفی و بررسی منابع داعش، دلایل آنان برای تکفیر مسلمانان تحلیل شد. این گروه تکفیری، به‌ویژه آیات توحیدی را به‌گونه‌ای تفسیر می‌کنند که گویی هیچ واسطه‌ای در نظام ربوبی جایز نیست. این نگاه افراطی، هرگونه رابطه معنوی با غیرخدا را بدعت و شرک می‌خواند و خشونت علیه مخالفان را توجیه می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که برداشت داعش از توحید، تحمیل قرائتی یک‌سویه و غیرمنعطف از دین است که در نهایت به تفرقه و خشونت دامن می‌زند.

کلیدواژه‌ها


  1. * قرآن کریم (1380). مترجم: مکارم شیرازی، ناصر. تهران: دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی.

    1. ابراهیم نژاد، محمد (1395). داعش بررسی انتقادی تاریخ و افکار. قم: داراعلام لمدرسه اهل‌البیت(ع).
    2. ابن تیمیه، احمد (1425هـ.ق). مجموع الفتایا. مدینه: المملکة العربیة السعودیة؛ وزارة الشؤون الإسلامیة و الأوقاف و الدعوة و الإرشاد.
    3. ابن حنبل، احمدبن محمد (1416هـ.ق). مسند اماماحمد بن حنبل. بیروت: مؤسسه الرساله.
    4. الامام الشوکانی (بی‌تا). شرح الصدور بتحریم البناء علی القبور. بی‌جا: مکتبه الهمه.
    5. بخاری، محمدبن اسماعیل (1422هـ.ق). صحیح بخاری. بیروت: دارطوق النجاة.
    6. البریکان، ابراهیم (1425هـ.ق). منهج شیخ الاسلام ابن‌تیمیه فی تقریر عقیده التوحید. ریاض: دارابن عفان.
    7. بی‌نا (1436هـ.ق). تعلموا أمر دینکم. تحت اشراف هیئت و الافتاء بالدوله الاسلامیه: صادر عن دیوان الدعوه و المساجد.
    8. بی‌نا (1437هـ.ق). مصادیق شرک. نشریه رومیه، شماره2، ص 12.
    9. بی‌نا (بی‌تا). فأعلم انّه لا اله الا الله. دوله الاسلامیه: مکتبه الهمّه.
    10. بی‌نا (بی‌تا). ماذا یرید المجاهدون. دوله الاسلامیه: مکتبه الهمه.
    11. ترکی بنعلی (2019م). التفریغ النصی لسلسلة شرح نواقض الإسلام. بی‌جا: بی‌نا. ‌
    12. سبحانی، جعفر (1417هـ.ق). الأسماء الثلاث. قم: مؤسسه امام صادق (ع).
    13. سقاف شافعی، حسن بن علی (1413هـ.ق). التندید بمن عدد التوحید. عمان: دارالامام النووی.
    14. سوری، ابومصعب (1425هـ.ق). دعوه المقاومه الاسلامیه العالمیه. بی‌جا: بی‌نا.
    15. شریفات، عبدالحمید (1395). داعش افکار و تشکیلات. قم: دارالاعلام لمدرسه اهل‌البیت(ع).
    16. شیخ سلیمان ناصر بن عبدالله العلوان (بی‌تا). شرح نواقض الاسلام للامام المجدد شیخ الاسلام محمد بن عبد الوهاب. بی‌جا: بی‌نا.
    17. صالح بن فوزان بن عبدالله (1421هـ.ق). شرح مسائل الجاهلیه. ریاض: دارالعاصمه.
    18. طباطبائی، محمد حسین (1374). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
    19. عبدالحسین طوخی، عبدالحسین (1390). التوحید عند شیخ ابن تیمیه. تهران: نشر مشعر.
    20. فراهیدی، خلیل بن احمد (1367). العین. قم: نشر هجرت.
    21. محمد بن عبدالوهاب (1437هـ.ق). توحید در عبادت، مجله النباء، شماره 26، ص 16.
    22. محمد بن عبدالوهاب (بی‌تا). التوحید الذی هو حق الله علی العبید. بی‌جا: بی‌نا.
    23. محمد بن عبدالوهاب (بی‌تا). مسائل الجاهلیه. بی‌جا: مکتبه الهمه.
    24. محمد بن عبدالوهاب (بی‌تا)، مفید المستفید. بی‌جا: مکتبه الهمه.
    25. مصباح، محمدتقی (1399هـ.ش). خداشناسی. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
    26. المهاجر، ابوحمزه (2016). النبی القائد. بی‌جا: بی‌نا.
    27. مهاجر، مصطفی (1402هـ.ش). شفاعت در آموزه‌های اسلام، وهابیت و داعش. بی‌جا: دبیر خانه کنگره جهانی مقابله با جریان‌های افراطی و تکفیری.
    28. نکوئی سامانی، مهدی (1396). انحرافات وهابیت در توحید صفات. مجله میقات حج، 26(101)، ص12.

     

    1. Al-Azmeh (2010). Islam in the Modern World Islam and ModernityTransformation of an Intellectual Tradition. Harvard: University Press
    2. Gerges, F. A. (2013). The New Middle East: The World After the Arab Spring. Cambridge: University Press.
    3. Hegghammer, T. (2010). The Rise of Muslim Foreign Fighters: Islam and the Globalization of Jihad. International Security, 35(3), 53- 94.
    4. (2021). Global Trends: Forced Displacement in2020. United Nations High Commissioner for Refugees.